Ua leva ona i ai le togafitiga o le malamalama talu ona i ai laau ma manu i le lalolagi, aua tatou te manuia uma i sina vaega mai le susulu o le la masani.
E lē gata ina fegalegaleai le malamalama UVB mai le la ma le cholesterol i le paʻu e fesoasoani e fausia ai le vaitamini D3 (ma maua ai se aogā mo le tino atoa), ae o le vaega mumu o le malamalama vaaia (600 – 1000nm) e fegalegaleai foʻi ma se enzyme autū o le metabolism i totonu o le mitochondria o tatou sela, ma faʻateleina ai le avanoa e gaosia ai le malosi.
O le togafitiga fa'aonaponei o le malamalama ua i ai talu mai le faaiuga o le 1800, e lei pine ae amata ona lauiloa le eletise ma moli o fale, ina ua faataitai e Niels Ryberg Finsen, o lē na fanau i le Atu Faroe, le malamalama e fai ma togafitiga mo fa'ama'i.
Mulimuli ane na manumalo Finsen i le Nobel prize mo togafitiga faafomaʻi i le 1903, i le tausaga e tasi a o lei maliu o ia, ma sa matua manuia lava i le togafitia o le misela, lupus ma isi faafitauli o le paʻu i le malamalama malosi.
O togafitiga muamua o le malamalama sa aofia ai le faʻaaogaina o moli uila masani, ma e 10,000 suʻesuʻega na faia i le malamalama i le seneturi lona 20. E aofia ai suʻesuʻega i aafiaga i anufe, poʻo manu felelei, fafine maʻitaga, solofanua ma iniseti, siama, laʻau ma le tele o isi mea. O le atinaʻe lata mai o le faʻalauiloaina lea o masini LED ma lasers.
A o faateleina lanu ua maua o ni LED, ma ua amata ona faaleleia le lelei o le tekinolosi, ua avea LED ma filifiliga sili ona talafeagai ma aoga mo le togafitiga o le malamalama, ma o le tulaga masani lea o le alamanuia i aso nei, ma o loo faaleleia pea le lelei.
